Η αλήθεια για τη γλουτένη

Τυριά και η διατροφική τους αξία
31/01/2017
Φούσκωμα στην κοιλιά: Πώς να το καταπολεμήσετε
14/02/2017

Το τελευταίο διάσημα πολύς λόγος γίνεται σχετικά με τη γλουτένη και τα τρόφιμα που την περιέχουν. Αρκετοί έχουν την εντύπωση ότι η γλουτένη είναι γενικά κάτι βλαβερό για την υγεία και ότι σχετίζεται γενικά με την αύξηση βάρους. Σε αυτή την εντύπωση συμβάλλει και η προώθηση μιας μεγάλης γκάμας προϊόντων στο εμπόριο «χωρίς γλουτένη» τα οποία λανσάρονται σαν πιο υγιεινά, ενώ υπάρχει και η ξενόφερτη μόδα της δίαιτας χωρίς γλουτένη, που ακολουθούν πολλοί διάσημοι.

Η γλουτένη είναι μια πρωτεΐνη η οποία βρίσκεται σε δημητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η σίκαλη είναι υπεύθυνη για το «φούσκωμα» του ζυμαριού του ψωμιού. Υπάρχουν ορισμένα άτομα που πρέπει να αποφεύγουν τη γλουτένη όπως είναι η εντεροπάθεια από δυσανεξεία στη γλουτένη ή αλλιώς κοιλιοκάκη. Πρόκειται για μια χρόνια πάθηση του λεπτού εντέρου που είναι συνήθως κληρονομική. Όταν τα άτομα αυτά καταναλώνουν γλουτένη εμφανίζουν συμπτώματα όπως διάρροια, εμετούς, απώλεια σωματικού βάρους ελλειπή ανάπτυξη λόγω δυσαπορρόφησης θρεπτικών συστατικών. Τα συμπτώματα της νόσου μειώνονται μόνο όταν ο ασθενής ακολουθεί δίαιτα ελεύθερης γλουτένης.

Ωστόσο υπάρχει και μία κατηγορία ατόμων που αν και δεν έχουν διαγνωστεί με κοιλιοκάκη, παρουσιάζουν ευαισθησία στην κατανάλωση γλουτένης, εμφανίζοντας κάποια ελαφρά συμπτώματα. Στην περίπτωση δεν υπάρχει κάποια έγκυρη διαγνωστική εξέταση, και το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να αποφεύγουν τη γλουτένη.

Η γλουτένη βρίσκεται εκτός από τα δημητριακά σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη και τα προϊόντα τους, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά, οι φρυγανιές, τα παξιμάδια και άλλα αρτοποιήματα όπως κέικ ή μπισκότα, και σε άλλα τρόφιμα όπως ορισμένα είδη σοκολατούχου γάλακτος ή γάλακτος ή γιαουρτιού με δημητριακά ή φρούτα. Επίσης ορισμένα είδη αλλαντικών όπως τα λουκάνικα, το παριζάκι, οι κονσέρβες κρέατος και ορισμένα είδη τυριών όπως το ροκφόρ, το blue cheese και τυριά με μορφή κρέμας. Γλουτένη μπορεί να βρεθεί και σε μαγιονέζες και σε μουστάρδες εμπορίου, καθώς και dressing για σαλάτες, όπως και σε φρούτα, λαχανικά ή όσπρια σε κονσέρβα. Τέλος η γλουτένη προστίθεται σε αυτά ως συντηρητικό και σε ορισμένους χυμούς ή ποτά με συντηρητικά ή πρόσθετα, στην μπύρα αλλά και σε ποτά από βύνη. Η ανάγνωση των ετικετών βοηθά στο να μάθουμε εάν κάποιο τρόφιμο περιέχει γλουτένη ή όχι.

Σε φυσιολογικές καταστάσεις δεν υπάρχει λόγος να αφαιρέσουμε εντελώς τη γλουτένη από τη διατροφή μας νομίζοντας ότι έτσι θα μειωθεί το βάρος ή ότι τελικά είναι αυτή υπεύθυνη για το φούσκωμα στην κοιλιά. Αντίθετα ο αποκλεισμός της γλουτένης μπορεί να φέρει αντίθετα αποτελέσματα διότι τα τρόφιμα χωρίς γλουτένη που θα αναγκαστούμε να καταναλώνουμε συνήθως είναι φτωχότερα σε φυτικές ίνες και αυξημένα σε λιπαρά και σάκχαρα για να αντισταθμιστεί η γεύση τους. Επίσης σε περιπτώσεις αποκλεισμού των τροφίμων με γλουτένη υπάρχει και ο κίνδυνος έλλειψης σημαντικών βιταμινών, φυτικών ινών και μετάλλων. Η διατροφή μας θα πρέπει να είναι ισορροπημένη, αποφεύγοντας τις επεξεργασμένες τροφές και τη ζάχαρη και δίνοντας έμφαση στα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής αλέσεως.

Συμπερασματικά αν δεν έχουμε ειδικούς λόγους να αποφεύγουμε τη γλουτένη δεν χρειάζεται να τη βγάλουμε από τη διατροφή μας. Εάν πάλι έχετε παρατηρήσει κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα θα πρέπει να επικοινωνήσετε με το γιατρό σας για να σας παραπέμψει να κάνετε τις απαραίτητες εξετάσεις.

Μαρία Ρίτσου
Μαρία Ρίτσου
Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος