Η διατροφή περιορισμένης θερμιδικής πρόσληψης επιβραδύνει τη διαδικασία γήρανσης;

Όλη η αλήθεια γύρω από τις μπάρες δημητριακών
29/08/2018
Διαιτολόγος ή Κλινικός Διαιτολόγος; Ποια η διαφορά;
15/09/2018

Σύμφωνα με τα ευρήματα μιας καινούριας έρευνας, όσοι άνθρωποι μειώνουν τις θερμίδες που καθημερινά προσλαμβάνουν μέσω των τροφών , τείνουν να επιβραδύνουν τη γήρανση. Τα αποτελέσματα αυτά μας δίνουν την ελπίδα ότι ακολουθώντας μία χαμηλή σε θερμίδες δίαιτα θα μπορούσαμε να επιμηκύνουμε τόσο την υγεία μας όσο και τη ζωή μας γενικότερα.

Μία αντίστοιχη έρευνα που είχε γίνει στο παρελθόν σε βραχύβιους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων σκουληκιών, μυγών και ποντικιών έδειξε ότι θερμιδικοί περιορισμοί μειώνουν το μεταβολισμό και επιμηκύνουν το προσδόκιμο ζωής. Όμως, πειράματα σε οργανισμούς με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής όπως είναι οι άνθρωποι και άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά είναι πιο δύσκολο να διεξαχθούν και δεν μας έχουν δώσει μέχρι στιγμής ξεκάθαρα συμπεράσματα.

Η έρευνα ήταν μέρος της πολυκεντρικής έρευνας που ονομάζεται CALERIE (Comprehensive Assessment of Long term Effects of Reducing Intake of Energy),δηλαδή αφορά τη συνολική εκτίμηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων της μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας και χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών.  Στόχος της εν λόγω έρευνας ήταν να ελεγθούν τα αποτελέσματα που είχε ο θερμιδικός περιορισμός δύο ετών στο μεταβολισμό, σε περισσότερους από 200 υγιείς, με φυσιολογικό βάρος ενήλικες.

«Η συγκεκριμένη έρευνα αποκρίνεται στην ερώτηση του κατά πόσο ο ρυθμός της γήρανσης μπορεί να αλλάξει όσον αφορά τους ανθρώπους», σύμφωνα με τη Rozalyn Anderson,  η οποία μελετά τη γήρανση στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison και ηγείται μίας εκ των δύο μεγάλων , ανεξάρτητων ερευνών που διεξάγονται σχετικά με το θερμιδικό περιορισμό στους πιθήκους και συνεχίζει λέγοντας ότι « Αυτή η νέα αναφορά αποτελεί την πιο ισχυρή απόδειξη μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την οποία οτιδήποτε έχουμε μάθει από έρευνες σε άλλα ζώα , μπορούν να εφαρμοστούν και στους ανθρώπους.»

Ακριβείς μετρήσεις

Δημοσιευμένη στις 22 Μαρτίου στο «Cell Metabolism», η τελευταία έρευνα αφορούσε 53 CALERIE συμμετέχοντες οι οποίοι είχαν στελεχώσει το Κέντρο Βιοϊατρικής Έρευνας Pennington, στο Baton Rouge, στη Λουιζιάνα. Αυτή η εγκατάσταση φιλοξενεί 4 από τους 20 σύγχρονους μεταβολικούς θαλάμους παγκοσμίως, οι οποίοι είναι σαν μικρά δωμάτια ξενοδοχείου τα οποία καταγράφουν διαρκώς τόσο την ποσότητα του οξυγόνου το οποίο οι «ένοικοι» χρησιμοποιούν , όσο και την ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που εκπνέουν. Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να εντοπίσουν το πώς οι «ένοικοι» χρησιμοποιούν την ενέργεια με πρωτοφανή ακρίβεια, επισημαίνει η Anderson. Η αναλογία μεταξύ των δύο αερίων, σε συνδυασμό με την ανάλυση νιτρογόνου στα ούρα τους, υποδεικνύει κατά πόσο ο «ένοικος» καίει λίπος, υδατάνθρακες ή πρωτεΐνη.

Οι συμμετέχοντες στη έρευνα, ηλικίας μεταξύ 21 και 50 , ταξινομήθηκαν σε δύο ομάδες: 34 άτομα σε μία ομάδα (test group) που μείωσαν την πρόσληψη θερμίδων κατά μέσο όρο 15% και 19 άτομα σε μία άλλη ομάδα (control group) τα οποία συνέχισαν και έτρωγαν όπως συνήθως. Στο τέλος του καθενός από τα δύο χρόνια , όλα τα άτομα υποβλήθηκαν σε μια σειρά από τεστ τα οποία ήταν σχετικά με το συνολικό μεταβολισμό και τους βιολογικούς δείκτες γήρανσης, συμπεριλαμβανομένης της βλάβης που σχετίζεται με ελεύθερες ρίζες οξυγόνου που απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια του μεταβολισμού. Επιπλέον, τοποθετήθηκαν σε έναν μεταβολικό θάλαμο για 24 ώρες.

Οι επιστήμονες βρήκαν ότι οι συμμετέχοντες που υποβλήθηκαν σε δίαιτα, χρησιμοποιούσαν την ενέργεια περισσότερο αποτελεσματικά κατά τη διάρκεια του ύπνου συγκριτικά με τα μέλη της άλλης ομάδας. Αυτή η μείωση του βασικού ρυθμού του μεταβολισμού ήταν μεγαλύτερη από ότι ήταν αναμενόμενο και είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια βάρους για την πρώτη ομάδα, η οποία ήταν περίπου 9 Kg κατά μέσο όρο ανά συμμετέχοντα. Επίσης, όλες οι υπόλοιπες κλινικές μετρήσεις ήταν σύμφωνες με το μειωμένο μεταβολικό ρυθμό και εμφάνισαν μία μείωση της βλάβης που προκαλείται εξαιτίας της γήρανσης.

Μοντέλο μεταβολισμού

Είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες ότι η περιορισμένη θερμιδική πρόσληψη επιμηκύνει το προσδόκιμο ζωής σε διάφορους ζωντανούς οργανισμούς. Το 1990 , οι επιστήμονες άρχισαν να ταυτοποιούν τα γονίδια και τα βιοχημικά μονοπάτια που συμμετέχουν ενεργά στη μακροζωία του βραχύβιου σκουληκιού Caenorhabditis elegans και της μύγας Drosophila melanogaster . Αυτά περιλαμβάνουν μονοπάτια σχετικά με την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τη λειτουργία των μιτοχονδρίων- μικροσκοπικές κατασκευές στα κύτταρα που χρησιμοποιούν το οξυγόνο για να παράγουν ενέργεια. Μεταγενέστερες έρευνες αποκαλύπτουν ότι η μειωμένη πρόσληψη θερμίδων τροποποίησε παρόμοια μονοπάτια στα ποντίκια και στις μαϊμούδες. Τα ποντίκια σε περιορισμένες δίαιτες μπορούν να ζήσουν μέχρι και 65% περισσότερο από ότι τα ποντίκια που τους επιτρεπόταν να τρώνε ελεύθερα. Επίσης, και οι συνεχείς έρευνες σε μαϊμούδες υποδηλώνουν υψηλότερο προσδόκιμο ζωής και μειωμένα σημάδια γήρανσης.

Το CALERIE σχεδιάστηκε για να διαπιστωθεί κατά πόσο μια δίαιτα που βασίζεται στην περιορισμένη πρόσληψη θερμίδων όσο αφορά τους ανθρώπους, περιλαμβάνει κάποιες από τις ίδιες ορμονικές και μεταβολικές προσαρμογές οι οποίες θεωρούνται ότι εμπλέκονται στην επιβράδυνση της γήρανσης σε άλλα είδη κατά τη διάρκεια μακροπρόθεσμων θερμιδικών περιορισμών.

Ελάχιστα άτομα θα ήθελαν ή θα ήταν σε θέση να περιορίσουν τη δίαιτά τους το ίδιο σοβαρά όσο οι συμμετέχοντες στην έρευνα. “Κατανοώντας όμως, τη βιολογία του πως οι δίαιτες μειωμένης θερμιδικής πρόσληψης επεκτείνουν το προσδόκιμο ζωής, θα μας επιτρέψει να βρούμε ευκολότερους τρόπους για να παρέμβουμε” σύμφωνα με την Anderson.

Κάποιοι άλλοι επιστήμονες έχουν αρχίσει να δοκιμάζουν το αποτέλεσμα που έχουν τέτοιες δίαιτες για μερικές μόνο μέρες κάθε μήνα. Αυτός ο διακοπτόμενος περιορισμός έχει αποδειχθεί τόσο αποτελεσματικός όσο η συνεχής μειωμένη θερμιδική πρόσληψη στο να προστατεύει τα ποντίκια από παθήσεις που σχετίζονται με τη γήρανση όπως είναι ο διαβήτης και ο νευροεκφυλισμός. “Κάτι τέτοιο πρόκειται να είναι ένας τρόπος για να πάρουμε μόνο τα οφέλη χωρίς τα προβλήματα μιας συνεχούς δίαιτας” επισημαίνει ο γεροντολόγος Valter Longo του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες.

 

 

 

Μαρία Ρίτσου
Μαρία Ρίτσου
Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος